Clowns brengen lach in alle dag


Column van Gerda van Beek over Cliniclowns, gepubliceerd in het magazine van het Flevo Ziekenhuis te Almere

Donderdagmorgen, kinderafdeling. Een onopvallende man en vrouw gaan de kleedkamer in.

Een kwartier later komen er twee clowns uit. Ze lopen als een clown, ze bewegen als een clown, ze handelen als een clown. Kortom: ze zjn een clown! Niet alleen vanwege hun rode dopneus en hun malle kleren. Maar juist door hun mimiek en hun manier van doen.

Zonder ophef stappen ze de eerste zaal binnen. Ze lopen naar een leeg bed en loeren onder de dekens, onder het bed, achter het kussen.

De kinderen kijken in eerste instantie verbaasd toe. Een vijfjarig jongetje met zijn arm in het gips blijft lusteloos tv kijken. Maar uit zijn ooghoeken volgt hij toch de capriolen van de clowns.

Andere kinderen geven de clowns aanwijzingen, die natuurlijk onhandig en net verkeerd worden opgevolgd. En als n van de clowns met de billen in de wasmand belandt, schatert het jochie het ineens uit. Vergeten is zijn zere arm. Hij gaat rechtop zitten en bemoeit zich actief met de gebeurtenissen. Zijn moeder reageert verbaasd.

"Hij was de hele tijd zo stil en zo verdrietig, en kijk nou toch eens!"

Als de clowns na een tijdje aanstalten maken om weg te gaan, blokkeert een lopend patintje breeduit de deur.

"Jullie moeten blijven", zegt ze, gedecideerd, "je mag er niet uit."
De clowns reageren direct. Ze trekken een nadenkend gezicht en zeggen met een eigen clownslogica: "dan nemen we een andere deur."

En onder de hogelijk verbaasde blikken van het meisje, doet de mannelijke clown een kastdeur open, stapt erdoor en doet de deur weer dicht.

"Dat is de kast!", roept het meisje, maar er klinkt enige aarzeling in haar stem.

Ze krijgt gelijk. Na twee minuten stapt de clown naar buiten, met aan zijn kraag een klerenhanger....

Kort nadat de clowns de zaal hebben verlaten, realiseert het jongetje zich weer, dat hij in het ziekenhuis ligt en begint te huilen. "Mijn arm doet zo zeer", snikt hij.


Clownsduo


Susan Beijer en Robbert Bos zijn werkzaam bij de CliniClowns. Al een jaar treden ze elke donderdagmorgen op: als clown op de kinderafdeling van het Flevoziekenhuis. Een pedagogisch medewerker neemt vooraf de lijst met kinderen met hen door, zodat ze op de hoogte zijn van eventuele bijzonderheden. Is een kind spraakzaam, bang, teruggetrokken? Daarmee kunnen ze in hun spel rekening houden.

"Niets ligt vast tijdens ons optreden", aldus Susan en Robbert.
"We moeten alles improviseren. Als duo moet je daarom sterk op elkaar zijn ingespeeld. We komen zonder attributen de zaal op. Alleen door onze houding en door ons spel, moeten we proberen contact te krijgen met de kinderen.

Meestal ontstaat er iets, niet altijd. Je bent beslist niet van succes verzekerd. Maar als de kinderen het oppakken, voelt het als een dubbel succes. En hun lach is ons applaus."

Als clownsduo werken Susan en Robbert onder andere ook in het Sophia Kinderziekenhuis in Rotterdam.
"In het Flevoziekenhuis zien we de kinderen meestal maar n keer. In Rotterdam kom je ze soms jarenlang tegen. Dat vergt een andere aanpak. Je kunt iets met ze opbouwen."

Robbert speelt het liefst voor pubers.
"Ze voelen zich vaak te groot voor ons, zeker in bijzijn van anderen. Het is een uitdaging om die puberboosheid te doorbreken."

De voorkeur van Susan gaat uit naar zes- tot achtjarigen. "Die leeftijdsgroep leeft zich erg in, wil je domme handelingen verbeteren."


Avontuur


Altijd werken met zieke kinderen. Is dat niet lastig?
"Eerder een uitdaging", vinden Susan en Robbert eensluidend. "Het is geweldig als je met je spel de kinderen boven de vervelende omstandigheden kunt uittillen. Ze even meenemen naar een andere wereld. Voor ons is dat ook een avontuur." Robbert:

"Dankzij dit werk realiseer ik me wel hoe heerlijk het is dat mijn eigen kind gezond is. Daar sta je wel meer bij stil."

Susan knikt. Haar zoontje is pas tien weken oud en dit is haar eerste optreden na de bevalling. In ganzenpas waggelen ze achter elkaar met maaiende armen naar de volgende zaal.

Het jongetje in het achterste bed is net geopereerd aan zijn keelamandelen. Met een hoog stemmetje vertelt hij die malle clowns waar ze een ijsje kunnen kopen. Want natuurlijk mogen ze geen hapje van de zijne!"



Clini Clown worden?

De eisen van CliniClowns zijn hoog. Theaterervaring is niet voldoende. De clownschool (in Amsterdam) hebben doorlopen, ook niet. De kandidaat moet zelf al een clownspersonage hebben ontwikkeld, moet beschikken over veel spel-creativiteit, moet pedagogisch inzicht hebben en goed contact kunnen leggen met de kinderen.

De kandidaat moet een aantal audities goed doorstaan. Er is een vooropleiding, een hoofdopleiding en een slotauditie.

Een CliniClown mag maximaal drie dagen per week in deze functie werken. Dat vanwege de intensiteit van het vak.

Ieder clownsduo heeft een coach. Deze beoordeelt het spel regelmatig en geeft professionele aanwijzingen om nog beter op elkaar te kunnen inspelen.

Tevens zijn er jaarlijks verplichte trainingsweken, waarin (buitenlandse) clownsdocenten lesgeven, praktijksituaties worden uitgespeeld enz.

Op dit moment zijn er zo'n zestig CliniClowns werkzaam.

23-07-2004.